De bevolking vergrijst en ontgroent. Wat zijn de gevolgen voor Zuidelijk Noord-Holland? Ontstaan er knelpunten in de productie en waar treden die op? SEO onderzocht het.

Omvang van vergrijzing en ontgroening

De golf babyboomers die de vergrijzing veroorzaakt is van dezelfde orde van grootte als in de rest van Nederland. De ontgroening is in zuidelijk Noord-Holland iets minder dan in de rest van Nederland. Dit kan gedeeltelijk worden toegeschreven aan het hogere geboortecijfer onder allochtone Nederlanders, die in de regio relatief sterk zijn vertegenwoordigd. Het gevolg is dat de verhouding tussen 65-plussers en de potentiële beroepsbevolking (de ‘grijze druk’) in de regio loopt op van ruim 18 procent in 2003 tot bijna 25 procent in 2020.

De vraag naar arbeid

De vraag naar arbeid wordt bepaald door productie en arbeidsproductiviteit. De gemiddelde jaarlijkse productiegroei tot 2020 bedraagt naar verwachting 2 procent. De huidige recessie met oplopende werkloosheidscijfers is geen indicatie van de productieontwikkeling in de komende jaren. Het is slechts een tijdelijke dip die kortstondig de vraag naar arbeid doet inzakken. De productiegroei leidt samen met de gemiddelde groei van de arbeidsproductiviteit tot een groei in de vraag naar arbeid van gemiddeld 1 procent per jaar. Verder moeten we rekening houden met een toename in het gevraagde kwalificatieniveau.

Het aanbod van arbeid

De groei van de potentiële beroepsbevolking komt binnen 20 jaar tot stilstand. Daarmee blijft deze groei achter bij de groei van de arbeidsvraag. Bij een gelijkblijvende arbeidsparticipatie zal de feitelijke beroepsbevolking vanaf 2010 zelfs krimpen en dus tekort schieten om de groeiende vraag op te vangen. Dit betekent dat de arbeidsparticipatie verder moet groeien om aan de vraag te voldoen. Positief is dat de regio een hoger gemiddeld opleidingsniveau heeft dan de rest van Nederland. Dit wordt veroorzaakt door de vele onderwijsinstellingen en gemiddeld een hoger functieniveau van werkenden.

Knelpunten

Zonder een verandering in arbeidsproductiviteit, arbeidsparticipatie en economische structuur zal er de komende twintig jaar als gevolg van vergrijzing en ontgroening een belangrijk tekort ontstaan aan werknemers. Dit zal zich het sterkst voordoen in het onderwijs, de gezondheidszorg, de industrie, de zakelijke dienstverlening en bij de overheid. Het tekort aan schoolverlaters is naar verwachting ruim 5000 per jaar. Vooral het aantal hoogopgeleiden schiet tekort. Deskundigen wijzen op het gevaar dat jongeren vroegtijdig naar de arbeidsmarkt worden getrokken. Werkgevers hebben deze ontwikkeling nog niet op het netvlies. Ze zien voor zichzelf de komende jaren geen knelpunten bij de vervulling van vacatures.