Het project 'Is uw gemeente Ouderenproof?' is in tientallen gemeenten uitgevoerd. Ouderen kunnen daarin zelf aanbevelingen over alle aspecten van het ouderenbeleid formuleren. De kracht van Ouderenproof is dat men deze aanpak in korte tijd de creativiteit van heel veel (nieuwe) mensen wordt aangeboord. Een zwak punt blijkt in de praktijk de doorwerking van de voorstellen en aanbevelingen in de beleidspraktijk ('verankering' genoemd).

Het project 'Is uw gemeente Ouderenproof?' is in tientallen gemeenten uitgevoerd. Ouderen kunnen daarin zelf aanbevelingen over alle aspecten van het ouderenbeleid formuleren. De kracht van Ouderenproof is dat men deze aanpak in korte tijd de creativiteit van heel veel (nieuwe) mensen wordt aangeboord. Een zwak punt blijkt in de praktijk de doorwerking van de voorstellen en aanbevelingen in de beleidspraktijk ('verankering' genoemd).

Effectief adviseren, hoe doe je dat?

Gevraagd is aan lokale seniorenraden om een top-vijf samen te stellen van wat een lokale seniorenraad of seniorenplatform tot een effectief en gerespecteerd adviesorgaan maakt. Maar ook welke valkuilen je vooral moet zien te vermijden. Dat leverde het volgende beeld op:

Succesfactoren

1. De kwaliteit van de adviezen
2. Persoonlijk contact met de wethouder
3. De inzet van de contactambtenaar
4. Het netwerk van de seniorenraad
5. De beleidsfase waarin advies gegeven wordt.

Valkuilen

1. Partijdigheid, belangenbehartiging, gebrek aan onafhankelijkheid
2. Verstrengeling met de politiek, op de stoel van de bestuurders gaan zitten, te veel leunen op ambtenaren
3. Slecht onderbouwde adviezen
4. Te weinig contacten met de achterban
5. Te veel op details ingaan en te veel zelf willen doen

De volgende thema's krijgen o.a. de aandacht, waarbij afsluitend een aantal tips worden gegeven:

Ouderenparticipatie en de komst van de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning)

• De WMO geeft nieuwe wettelijke mogelijkheden aan lokale seniorenraden in een vroeg stadium het beleid te beïnvloeden. Wacht niet af en neem het initiatief.
• Zoek niet alleen coalities op gemeentelijk niveau (bijvoorbeeld met een clientenraad), maar kijk ook rond op wijkniveau en zoek contact met de bewoners en hun organisaties die daar actief zijn.
• De WMO belooft maatwerk. Laat de gemeenten een inventariserend project uitvoeren, zodat deze term geen loze kreet blijft.

Meedenken met de gemeente

• Probeer een treetje hoger op de participatieladder te komen door altijd in een zo vroeg mogelijk stadium van de beleidsvorming in beeld te komen.
• Maak afspraken over fasering en kwaliteit van de schriftelijke informatie-verschaffing.
• Maak (betere) afspraken over terugkoppeling door de gemeente over wat 
  er met een advies gedaan wordt of is.
• Intensief contact met een vaste ambtenaar is echt cruciaal om binnen te komen en te blijven bij de gemeente.

De valkuil van de uiteenlopende verwachtingen

• Treedt wat meer op als belangenbehartiger/spreekbuis en minder als 'onbezoldigd beleidsmedewerker'. De gemeente verwacht dat van u.
• Er is een reële kans dat ook over andere aspecten van het functioneren van de seniorenraad de raad en de gemeente uiteenlopende verwachtingen hebben die tot misverstanden kunnen leiden.

Adviseren en scoren

• Seniorenraden en gemeente hebben een verschillende kijk op wat 'een advies overnemen'  betekent.
• Ongevraagd advies is net zo effectief als gevraagd advies.
• In maart en april 2006 stellen de nieuwe gemeenteraden voor vier jaar de kaders voor het (ouderen)beleid vast. Dit is een goed moment voor beleidsbeïnvloeding.
• Informeer bij de gemeentegriffier of uw gemeente de mogelijkheid biedt een burgerinitiatief op de agenda van de gemeenteraad te plaatsen. Bijv. een aanvraag voor een ouderenproject.

Relatie met de achterban

• Probeer voor uzelf helder(der) te krijgen in welke zin en in welke mate de 55-plussers uw achterban vormen.
• Investeer veel in goede relaties met de achterban. Ten eerste vanwege de komst van de WMO en ten tweede vanwege de verwachtingen die de gemeente heeft over het functioneren van een seniorenraad.

Netwerkmanagement en het belang van netwerk

• Zie het politieke proces als een spel, waar de spelers veel belang hebben bij uitkomsten die door iedereen gedragen worden.
• Houdt u op de hoogte van wat op wijkniveau aan voorzieningen nodig zijn zal als de WMO wordt uitgevoerd.
• Investeer in structurele contacten met wijkorganisaties. Die zullen de Komende jaren van steeds groter belang worden.

Plussers aan de macht is een praktische handleiding voor senioren(raden of platforms) die actief maar vooral effectief willen meedenken met het gemeentebestuur. Het project Ouderenproof is een goede aanvulling en reeds in diverse gemeenten toegepast. Gemeenten, (zorg)instellingen en corporaties sluiten een convenant waarin ze vastleggen ouderenbeleid meer gezamenlijk vorm te geven.

Meer weten? Klik hier: Publicatie: Plussers aan de macht